احکام غصب (ایةاله مکارم)
2- استفاده از اموال غصبی پدر
شخصى مى داند پدرش ملکى را غصب کرده است، آیا مى تواند از آن استفاده کند؟
نمى تواند، بلکه باید اگر صاحب آن را مى شناسد به او بدهد و اگر نمى شناسد حکم مجهول المالک را دارد.
3- پرداخت مال الاجاره برای مدت غصب
آیا غاصب علاوه بر خلع ید از مالى که غصب کرده است وظیفه دیگرى نیز نسبت به صاحب مال دارد؟
غاصب موظّف است مال الاجاره آن را نیز در مدّت غصب طبق نظر اهل خبره بپردازد.
4- دریافت هزینه های احقاق حق
آیا انسان مى تواند هزینه هایى را که براى به دست آوردن حق خود خرج کرده از غاصب بگیرد؟
احتیاط آن است که نگیرد، مگر این که هزینه زیادى را متحمّل شده باشد.
5- تشکیل جلسات قرآن در محل غصبی
تشکیل جلسات قرآن، در مکان غصبى چه صورتى دارد؟
حرام است.
6- تلاوت از روی قرآن غصبی
اگر کسى قرآنى را بدون رضایت صاحب آن تصرّف نموده باشد آیا در صورت تلاوت آن ثوابى بر قرائت او مترتّب مى شود؟
مشکل است.
7- استفاده از منازل سازمانی بر خلاف آئین نامه
با توجه به اینکه استفاده از منازل سازمانی آیین نامه دارد و کارمندان می بایست برابر آن آیین نامه از منازل دولتی استفاده نمایند دیده می شود برخی همکاران منزل شخصی خود را اجاره داده و برخلاف آیین نامه و صرفا با جلب نظر مدیر از منازل سازمانی استفاده میکنند . درحالیکه همزمان کارمندان فاقد زمین و خانه با اجاره های بالا و مشکلات معیشتی در خانه های استیجاری زندگی میکنند . لطفا بفرمایید از لحاظ شرعی دینی بر گردن مدیر است یا نه و دوم اینگونه تصاحب غصب است یا خیر و همکاران خاطی با توجه به اینکه واجباتی نظیر نماز در این منازل بجا می آورند چه وضعی دارند ؟ از عنایت حضرتعالی سپاسگزاریم.
هرگاه این ها بر خلاف مقررات آن ساختمان ها باشد جایز نیست و غصب محسوب می شود .
8- محصول درختی که از دانه غصبی رشد کرده
فردى با غصب چند هسته، یا دانه، یا بذر از دیگرى آن را در ملکش کاشته، و آب داده، و پس از پرورش تبدیل به درخت کرده است. لطفاً بفرمایید که درخت ها و محصول آن متعلّق به کیست؟ آیا غاصب فقط قیمت دانه ها رابدهکار است؟
او باید قیمت بذر را به صاحبش بپردازد; ولى زراعت و درخت مال اوست.
9- گیاهانی که بذر آن را باد به زمین مجاور آورده
سیل، یا باد، بذر متعلّق به فردى را به زمین شخص دیگرى برده، و در آن جا روئیده است. گیاه روییده شده و ثمره آن متعلّق به چه کسى است؟
گیاه مذکور متعلّق به صاحب بذر است; ولى باید مال الاجاره زمین را به صاحب زمین بپردازد.
10- مالکیت درختی که از شاخه یا قلمه غصبی به وجود آمده
فردى قلمه، یا شاخه، یا ریشه اى از درخت غیر را غصب نموده، و در ملک خود مى کارد. در صورتى که رشد کند و تبدیل به درخت شود، چه کسى مالک آن درخت و میوه اش مى باشد؟
مالک آن صاحب درخت و قلمه است; مگر این که صاحب قلمه رضایت داشته باشد.
11- پیوند زدن شاخه غصبی به درخت خود
اگر فردى، شاخه اى غصبى را به درخت خود پیوند زند، مالک میوه آن درخت، که از این شاخه پیوندى غصبى به دست مى آید چه کسى است؟
باید قیمت آن شاخه را به صاحبش برگرداند; و ثمره تعلّق به صاحب درخت دارد.
12- رفت و آمد طلاب در اتاق های یکدیگر بدون اجازه
هر یک از اطاقهاى مدارس علمیّه به یک طلبه اختصاص داده شده است. بعضى از طلاّب علوم دینى هر وقت دلشان خواست وارد اتاق دیگرى شده، و به استراحت یا مطالعه مى پردازند. آیا کسى که اتاقى به او مى دهند، حق دارد دیگرى را راه ندهد؟ آنها مى گویند: «اتاق و مدرسه مال امام زمان(علیه السلام) است، و هر طلبه اى مى تواند از آن استفاده کند،» آیا این سخن صحیح است؟
اتاقى که طبق مقرّرات به طلبه اى داده مى شود، دیگران حق ندارند بدون اجازه او داخل شوند، و از این نظر حکم خانه او را دارد.
13- خلع ید غاصب از ملک مشاع
با توجّه به این که هر یک از مالکان ملک مشاع، در جاى جاى آن ملک سهم مالکانه دارند، در مواردى که تمام ملک مشاع مورد غصب قرار گرفته باشد، آیا هر یک از مالکان آن ملک مى توانند به طور جداگانه نسبت به خلع ید غاصب از تمام ملک مشاع اقدام نمایند؟
آرى مى توانند.
14- غصب مال هندو و بت پرست
آیا می شود مال هندو یا بت پرست یا کافر را غصب نمود؟
در صورتیکه کافر حربی نباشد جایز نیست.
15- تردید صاحب مال غصبی بین چند نفر
من مبلغ 700 تومان راغصب نموده ام و حال که می خواهم پس دهم بین 2 یا 3 نفر در صاحب بودن مال مرددم، آیا باید این پول رابه هر 2 یا3 نفر بدهم وهر2 یا3 نفر را راضی کنم یا لازم نیست؟
باید همه را راضی کنید.
یعسوب الدین