برای اینکه میزان غفلت انسان کم شود چه راه هایی وجود دارد؟
غفلت
غفلت یعنی اینکه چیزى حاضر باشد ولى انسان به آن توجه نکند و آنرا فراموش کند. (قاموس قرآن، ج5، ص: 112) از همین رو باید به این نکته توجه داشت که غافل نبودن از یاد خدا منحصر در ذکر اصطلاحی و یا آوردن مفهوم خدا در ذهن و تفکر در وجود او، خلاصه نمی شود .
(245 حدیث)
حضرت عيسى عليه السلام : خادِمي يَدايَ و دابَّتي رِجلاىَ و فِراشِي الأرضُ و وِسادِي الحَجَرُ و دِفئي فِي الشِّتاءِ مَشارِقُ الأرضِ . . . . أبيتُ و لَيسَ لي شَى ءٌ و أصبِحُ و لَيس لي شَى ءٌ و لَيسَ عَلى وَجهِ الأرضِ أحَدٌ أغنى مِنّي ؛ حديث
عوامل و انگیزه هایی که شخص را به غیبت وا می دارد :
دعاهای وارده در امکنه و ازمنۀ خاصّ [مکانها و زمانهای مخصوص] اختصاصی نیست، به گونه ای که نتوان در وقت و یا جای دیگر خواند؛ بلکه این گونه دستورها به نحو تعدد مطلوب است. [در محضر بهجت:1/21]
انسان كه در اين سيارة زمين زندگي مي كند وجه امتياز او نسبت به ديگر موجودات اين كره قوة عاقله و عقل و انديشة اوست و او با انديشيدن در مي يابد كه اصل وجودي براي بقاء كافي نيست بلكه در بقاي خود ناگزير به استمداد از امور ديگر همچون خوردن آشاميدن، پوشيدن ها و مسكن و غير نيازمند است و اين مايه هاي بقاء همان رزق است.[1]
امام صادق(علیه السلام) فرمود: صِلّةُ الأرْحامِ تُحَسّنُ الْخُلْقَ وَ تَسْمَحُ الکَفّ وَ تَطِیبُ النَّفْسَ وَ تَزِیدُ فِی الرِّزقِ وَ تُنْسِی فِی الأجَل.
با نگاه به آیات قرآن در می یابیم که قرآن هرگز ما را به چشم پوشی از مواهب الهی دعوت نکرده و فقر را ارزش و نعمت به حساب نیاورده است و امیرالمؤمنین علی (ع) یکی از ویژگی هایی که برای پارسایان بیان می کنند، تلاش برای روزی حلال است.
یکی از پایه های اقتصاد، خرید و فروش است که امکان توزیع کالا را فراهم و زمینه بهره مندی از تولیدات دیگران را پدید می آورد. البته غیر از تولیدکنندگان، افراد دیگری به عنوان کاسب و تاجر در توزیع مشارکت می کنند. از نظر اسلام آگاهی از دانش کسب و کار به ویژه خرید و فروش واجب است، زیرا چنان که از آیات قرآنی به دست می آید یکی از علت های خشم الهی بر مردم شهر مدین و قوم شعیب(ع) کم فروشی در هنگام خرید و فروش و معاملات بوده است. مطلب پیش رو گوشه ای از آداب خرید وفروش و معاملات را براساس آموزه های اسلامی تبیین کرده است.
قال رسول الله (صلی الله علیه و آله)
اَلْقَبْرُ یُنَادِی فِی کُلِّ یَوْمٍ بِخَمْسِ کَلِمَاتٍ، اَنَا بَیْتُ الْوَحْدَه فَاحْمِلُوا اِلَیَّ اَنِیساً، وَ أَنَا بَیْتُ الظَّلَمَه فَاحْمِلُوا اِلَیَّ سِرَاجاً اَنَا بَیْتُ التُّرَابِ فَاحْمِلُوا اِلَیَّ فِرَاشاً، اَنَا بَیْتَ الْفَقْرِ فَاحْمِلُوا اِلَیَّ کَنْزاً، وَ اَنَا بَیْتُ الْحَیَّاتِ فَاحْمِلُوا اِلَیَّ تَرْیَاقاً، وَ اَمَّا الْاَنِیسُ فَتِلَاوَه الْقُرْآنِ، اَمَّا السِّرَاجُ فَصَلَوه اللَّیْلِ وَ اَمَّا الْفِرَاشُ فَعَمَلُ الصَّالِحِ وَ اَمَّا الْکَنْزُ فَلَا اِلَهَ اِلَّا الله وَ اَمَّا التَّرْیَاقُ فَالصَّدَقَه؛
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) فرمود:
قبر هر روز با پنج جمله، ندا میدهد:
۱. من خانة تنهایی هستم، پس انیس و همرازی به سوی من بیاورید.
۲. من خانة تاریکی هستم، پس به سوی من چراغ همراه آورید.
۳. من خانه خاکی هستم پس فرش همراه داشته باشید،
۴. من خانه فقر و نداری هستم، پس [سرمایه و] گنج همراه بیاورید
۵. من خانة مارها هستم پس پادزهر با خود حمل کنید؛
اما انیس ، تلاوت قرآن میباشد،
امّا چراغ [قبر] پس نماز شب است،
اما فرش، پس عمل نیک است ،
اما گنج [عالم قبر] [کلمه توحید و گفتن] لا اِله اِلّا الله است،
و اما پادزهر آن، صدقه است.
منبع :
مجموعه ورّام، ابی الحسین ورام/ صفحه 200
و الدعوات، قطب الدین الراوندى
افتادن در دام هواهای نفسانی و وسوسه های شیطانی آدمی را به سوی گناه و عصیان هدایت می کند و شیرینی گناه همانند آب شوری است که عطش را فرو نمی نشاند و هرچه بیشتر از آن می نوشد بیشتر تشنه می شود و همانند باتلاقی است که هرچه بیشتر دست و پا می زند، بیشتر در آن فرو می رود.
همان گونه که اعمال صالح و نیکوی انسان به واسطه برخی گناهان حبط و تباه می شود، بعضی از اعمال نیک نیز سبب تکفیر و از بین رفتن گناهان می گردد. در قرآن و روایات راهها و مصادیق فراوانی که موجب از بین رفتن گناه و آثار و عوارض آن، بلکه تبدیل سیئات به حسنات شده است.
قبل از بیان عوامل انحراف از صراط مستقیم، لازم است توضیحى در خصوص معناى "صراط" و "مستقیم" بیان شود. "صراط" در لغت به معناى بزرگراه وسیع و روشن است. برخى از علماى علم لغت ریشه و اصل واژهى "صراط" را "سراط" مىدانند که به معناى بلعیدن است و چون جاده باز و عمومى با فراخى و وضوحى که دارد، گویا سالک را در کام خود مىکشد و او را به پیش مىبرد، به آن "صراط" گفته مىشود.
1-گناه كردن:شيخ صدوق به اسنادش از مفضل بن عمر روايت كرده كه امام صادق(ع)فرمود: «يا مفضل! از گناهان پرهيز كن و شيعيان ما را از آنها بر حذر دار. به خدا قسم گناهان زودتر از هركس ديگر بر شما تأثير بد دارند، زيرا گاهي آزار و اذيت سلطان (حاكم ظالم) به شما در اثر گناهان است،گاهي گناه موجب بيماري ميگردد و گاهي بسته شدن روزي سببي جز گناهان ندارد.»
رُوِيَ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ ع أَنَّهُ قَالَ عَلَامَاتُ الْمُؤْمِنِ خَمْسٌ صَلَاةُ الْإِحْدَى وَ الْخَمْسِينَ وَ زِيَارَةُ الْأَرْبَعِينَ وَ التَّخَتُّمُ بِالْيَمِينِ وَ تَعْفِيرُ الْجَبِينِ وَ الْجَهْرُ بِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
آیا قهر کردن با خانواده و نزدیکان باعث می شود نماز ما به درگاه باری تعالی پذیرفته نشود؟
1. یكى از اخلاقیات مذموم كه در اسلام شدیدا از آن نهى شده، قهر كردن با نزدیكان، برادران و خواهران دینى بر سر امور دنیا است؛ چنان كه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) در سفارشى به صحابى گران قدرش اباذر مىفرماید: «هر دوشنبه و پنجشنبه در ایام هفته پرونده اعمال مۆمنان بر خداوند تعالى عرضه مىشود و خداوند به همه آنها نظر توجه مىكند، به استثناى پرونده آن دو نفرى كه بین آنان كینه باشد و كدورتى باشد كه دستور مىدهد فعلاً پرونده اینها را كنار بگذارید تا وقتى با هم صلح كردند».
دعا و نیایش
یکی از مسائلی که همیشه برای مردم مورد سوال است؛ همین مسئله است که چرا با این که خداوند وعده داده است «اُدعونى أستَجِب لكم» (1)؛ مرا بخوانید تا شما را اجابت كنم، ولی بعضی از دعاها مستجاب نمیشود؟
انسان فقط نباید خداشناس باشد؛ بلکه دشمن شناس هم باید باشد تا بتواند مسیر سعات و تکامل را طی کند.
آموزههای تربیتی قرآن و دستورهای معصومان علیهمالسلام درباره عوامل وسعت روزی و یا کمی رزق، بیانگر حقایق ارزشمندی است که در پرتو آن رابطه ما با پروردگارمان و نیز رابطه ما با جامعه اسلامی و رابطه ما با خود و خانواده مان که در جلوههای رفتار و گفتار تجلی مییابد، حساس تر، دقیقتر و اندیشهگرایانهتر خواهد بود. با این معارف دینی، تمامی اعمال خویش را با نگاهی دقیقتر و حساب شدهتر انجام میدهیم و با توجه به آثار هر یک در خود، خانواده و جامعه، مسؤولیت بیشتری احساس میکنیم. برخی از این عوامل عبارتند از:
بررسی فراز و نشیب هایی که در تاریخ اسلام برای امت مسلمان پیش آمده و ریشه یابی علل حوادث و نگاه آسیب شناسانه به آن می تواند چراغی فرا روی آینده باشد و در شناخت شرایط موجود جامعه و نحوه برخورد با آن به ما بصیرتی تازه دهد.
جواب: امامان اهل بیت(علیهم السلام) در تلاش براى زنده نگهداشتن یاد امام حسین(علیه السلام) از شیوه هاى گوناگونى استفاده مى کردند، از جمله:
برای یافتن بزرگترین گناه، نباید فعل خاصی را مد نظر قرار دهیم. بلکه باید بزرگترین گناه را در یک نوع روحیه جستجو کنیم. همان گونه که در عبادت، اصل و اساس در انجام یک فعل نیست. بلکه روحیه شخص انجام دهنده عمل، و حالت روحی او تعیین کننده، عبادت و عظمت آن است.
مشورت در لغت به معنای جمع آوری آرا بوده و دراصطلاح عبارت است از: پیوند دادن و محکم کردن رای خود با رای دیگران یا گفت و گو دربارهی موضوعی تا حق ظاهر شود.
از نظر اسلام، برای هر یک از افراد خانواده در قبال حق و حقوقی که بر ذمّه دیگری دارد، وظایفی نیز معین شده که تنها در سایه رعایت آن می توان، انتظار سعادت و خوشبختی طرفین را داشت.
در تفسیر آیه 152 سوره بقره (فَاذْكُرُونِى أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا لِى وَلاَ تَكْفُرُونِ﴾ شواهدي را قرآن كريم مطرح ميكند كه در آن شواهد روشن ميكند كه اگر كسي به ياد خدا بود، خدا هم به ياد او است و معناي اينكه خدا به ياد كسي باشد آن است كه او را از خطر ميرهاند؛ يا خطر معصيت و يا خطرهاي ديگر كه كمتر از خطر معصيت نيستند.
یادم نمیرود که در پایان آخرین دیداری که با آیت الله بهجت داشتم، بازهم از ایشان تقاضای رهنمود و نصیحت کردم. ایشان که گویا میدید این آخرین دیدار ماست، فرمود: «آیا به آنچه که تا کنون گفتهام، عمل کردهای؟» عرض کردم: حتیالمقدور! ایشان جملهای فرمود بدین مضمون که: «نکند توانایی شما بیش از آنچه حتیالمقدور مینامید، باشد!»
عبادات و دعا رشته اتصال انسان با مبدأ هستی و قدرت لایزال الهی هستند؛ از این رو لذا نمی توان گفت که دعا و عبادات، مخصوص ایّام خاص می باشند؛
نماز دهه اول ماه ذى الحجّة
بدان كه اين ماه از ماههاى شريفه است و چون اين ماه داخل مى شد صُلَحاى صَحابه و تابِعين اهتمام عظيم در عبادت مى كردند و دهه اوّل آن اَيّامَش اَيّامِ مَعْلُومات است كه در قرآن مجيد ذكر آن شده است و در نهايت فضيلت و بركت است و از رسول خداصَلَّى اللَّهِ عَلِيهِ وَ اله مرويستكه عمل خير و عبادت در هيچ ايّامى نزد حق تعالى محبوبتر نيست از اين دهه و از براى اين دهه اعمالى است اوّل روزه گرفتن نُه روز اوّل اين دهه كه ثواب روزه تمام عُمر دارد دوّم خواندن دو ركعت نماز مابين مغرب و عشاء در تمام شبهاى اين دهه در هر ركعت بعد از حمد بخواند يك مرتبه توحيد و آيه :
از خصلت های بسیار زیبا و پسندیده، امانتداری و بازگرداندن بموقع و همراه با حفظ سلامت امانت است. معمولاً انسان در زندگی به انسان های امین نیازمند می شود، تا مال، وسیله، راز یا مطلب مهمی را نزد آنها به امانت بسپارد. امانت گذاری ناشی از اعتماد به امانت گیرنده است. حفظ امانت دیگران، مراعات اعتماد آنها و احترام به احساسات پاک انسانی است.
ﺧﺪﺍ : ﺑﻨﺪﻩ ﯼ ﻣﻦ ﻧﻤﺎﺯ ﺷﺐ ﺑﺨﻮﺍﻥﻭ ﺁﻥ ﯾﺎﺯﺩﻩ ﺭﮐﻌﺖ ﺍﺳﺖ .
ﺑﻨﺪﻩ : ﺧﺪﺍﯾﺎ ! ﺧﺴﺘﻪ ﺍﻡ ! ﻧﻤﯽ ﺗﻮﺍﻧﻢ .
گناهان دو قسمند: 1. كبيره (بزرگ)؛ 2. صغيره (كوچك).
ملاك كبيره بودن گناه:
1) در قرآن يا احاديث معتبر تصريح شده باشد كه فلان گناه جزء گناهان كبيره است.
به اين قسم از گناهان كبيره، كبائر منصوصه و به بقيهي موارد كبائر غير منصوصه ميگويند كه البته در حكم هيچ فرقي با هم ندارند.
در جامعه مدنی اسلامی همانند حقی که والدین بر فرزند و نیز فرزندان بر پدر و مادر خود دارند، حکومت بر مردم حقی دارد و همچنین مردم بر حکومت حقی دارند.
فرق لعن و دشنام
انسان به طور طبیعی نسبت به خوبی ها و زیبایی ها، واکنش مثبت نشان می دهد و با دیدن آن ها خوشحال و شادان می شود؛ چنان که بدی ها و زشتی ها را ناخوش می دارد و از دیدن آنها غم و اندوه بر سیرت و سیمایش نمایان می شود. بسیاری از مردم با دیدن خوبی ها و زیبایی ها واکنش عاطفی و احساسی نشان می دهند و با گفتن آفرین و دعای نیک و خیر، سرور و خوشحالی خویش را هویدا می سازند؛ چنان که با دیدن زشتی ها و بدی ها، با نفرین ابراز انزجار و تنفر می کنند.
سخنان بسیار خواندنی و آموزنده آیت الله روح الله قرهی پیرامون گناه و راههای ترک آن و ماه مبارک شعبان و رمضان
برنامه های اسلام، برای رسیدن انسان به خوشبختی و سعادت جاودانه تدوین شده است؛ سعادتی که گستره ای به پهنای دنیا و آخرت دارد. در این میان، روزه عبادتی است که در ره پویی بشر به سوی کمال و تعالی نقش بسزایی دارد.
آیات بسیاری در قرآن بر لزوم روزه و فوائد آن نازل گردیده، چنان که روایات فراوانی در خصوص آن از خاندان عصمت و طهارت، وارد شده که از بررسی همه آنها ارزش و اهمیت روزه و فوائد و لزوم آن استفاده می شود:
سوال: چرا بعضی اوقات دچار اشتباه و گناه میشویم؟
علمای اخلاق میگویند: منشا و انگیزه گناهان، سه قوه است: قوه شهویّه، قوه غضبیّه، قوه وهمیّه .
آنچه ذیلا بیان میشود بخشی از مواعظ و نصایح امام صادق(ع) به عبدالله بن جندب است كه اختصاص به مواعظ اخلاقی حضرت عیسی(ع) دارد:
استجابت دعا در جمعه
از مهم ترین امتیاز جمعه، این است که دعا در آن مستجاب است.
در روایات اسلامی آداب مختلفی برای افطار بیان شده است چنانکه امام موسی بن جعفر (ع) از پدران بزرگوارش(علیهم السلام) نقل فرمود: برای روزه دار، هنگام افطارش، یک دعا مستجاب است، پس وقتی اولین لقمه را برداشتی، بگو: بسم الله یا واسع المغفره اغفر لی.
ماه خدا، ماه عشقبازی، ماه اولیاء خدا، ماه خصّیصین، ماه مهمانی پروردگار عالم، ماه نزول قرآن، ماه درک معارف، ماه همه خوبیها، ماه انبیاء، ماه حضرات معصومین(علیهم صلوات المصلّین)، ماه غفران، ماه برکت، ماه رحمت، ماه جود، ماه رسیدن به قلّه انسانیّت، ماه اتّصال به پروردگار عالم، ماه فانی فی الله شدن، ماه رمضان المبارک آمد.
بر خلاف تصور برخی از مردم، گناهان کبیره تنها مربوط به اعمال ظاهری نیستند؛بلکه گناهان قلبی از گناهان ظاهری به مراتب شدید تر و خطرناکتر هستند. همچنان که در طاعت و عبادت فضیلت و ثواب اعمال قلبی از اعمال ظاهری جوارح بیشتر است، تاثیر گناه و مصیت قلبی از گناه جوارح شدیدتر و خطرناک تر است و همین گناهان هستند که دیده نمی شوند ولی روزه ی روزه داران را باطل می کنند .
نماز واجب در اول وقت و تضمین عجیب ایشان
مرحوم علامه طباطبایی و آیت الله بهجت از ایشان نقل می كنند كه می فرمودند: « اگر كسی نماز واجبش را اول وقت بخواند و به مقامات عالیه نرسد مرا لعن كند. »
آیت الله بهجت (قدس سره) میفرمودند: «وقتى تأمّل مى كنيم مى بينيم همه ى قضاياى امام حسين (عليه السّلام) در يك روز واقع شد و وقتى مردم كوفه و بصره از قضيّه ى قتل آن حضرت (عليه السّلام) مطّلع شدند، ناراحت شدند و از ابتلاى آن حضرت و شهادت اسارت اهل بيت (عليهم السّلام)، خدا مى داند كه اهل ايمان چه قدر ناراحت بودند، به حدّى كه گويا باورشان نمى شد.
قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): اَمَرَنى رَبّى بِسَبعِ خِصالٍ:
حقالناس یعنی حساب و کتابی که در آن با مردم طرفیم. بدهی که به مردم داریم. حقالناس مصادیق مختلفی دارد. یکی از مصادیق حقالناس همسایگان میباشد که شاید از نظر ما خیلی پیشپاافتاده باشد. ما لازم نیست دنبال چیزهای عجیب و غریب در بحث حقالناس باشیم. اگر این سه شب احیا، مناجات کردیم و نماز خواندیم و اگر این روزهای ماه مبارک را روزه میگیریم، اثر این روزه و نماز باید در زندگی ما مشخص شود.
کفعمی در مصباح خود دعای زیبا و معروف " اَللّهُمَّ ارْزُقْنا تَوْفیقَ الطّاعَةِ" را منتسب به حضرت مهدی صَلَواتُ اللّهِ عَلَیْهِ عنوان کرده است.
کلام نــاب در آئینه اهلبیت
ويژگي مسكن از منظر اسلام(قسمت اول)
يكي از دغدغه هاي بشر از نخستين روزهاي خلقت تاكنون دغدغه مسكن و سرپناه بوده است. ابتدا غارها محل سكناي مردمان گردید و به مرور تهيه سرپناه در اولويت برنامه هاي انسان قرار گرفت. در این میان افراط و تفریط های بسیاری صورت پذیرفت و هر روز بر شدت آن افزوده مي شود. برخی به خاطر اعراض از دنیا خانواده خویش را در کوچک ترین سرپناه قرار می دهند و در سخت ترین شرایط زندگی می کنند و هیچ تلاشی برای آسایش خانواده انجام نمی دهند. آنان بر این باورند که در زندگی کوتاه مدت دنیا، تهیه خانه امری غیر منطقی است. در مقابل عده ای دست از آب و گل بر نمی دارند و هر روز در پی ساخت خانه ای و تنوع بیشتری هستند و خود نمی دانند هدفشان و نهایت آرزویشان در خانه سازی و تعویض مسکن چیست و حرص و ولع آنان در خانه چه زمانی به سرانجام خواهد رسید؟
انسان همچنان كه به غذا و نوشيدنى و خواب و استراحت و نظافت نياز دارد، همين طور به تفريح و سرگرمى سالم نيز نيازمند است. و هيچ عاقلى نمىتواند اين نياز فطرى و طبيعى انسان را انكار نمايد.
یعسوب الدین