ابطال روزه با گناهانی که دیده نمی شوند
کینه و حسادت:
قرآن کریم داستان دو پسر آدم، هابیل و قابیل را برای ما نقل می کند، می بینیم پدیده پلید حسادت، قابیل را وادار کرد هابیل پاک و درست کار را بکشد.
بخل و حرص:
یکی از گناهان کبیره قلبی که جزء مهلکات است و احادیث شریف مسلمانان را از آن بر حذر داشته است بخل و حرص بر مال دنیا و صرف نکردن آن در راه خداست و می فرماید: سه خصلت هستند که انسان را به هلاکت می رسانند:۱- حرص و بخل شدیدی که صاحبش را به اطاعت از خود وادار می کند. ۲- هوی و هوس است که شخص از آن پیروی می کند. ۳- مغرور شدن به دارایی ها و فضایل نفسی خود.
هوا و هوس:
یکی از گناهان کبیره که حدیث فوق الذکر به آن اشاره کرده هوا و هوسی است که از آن پیروی می شود و قرآن کریم نیز در چندین مورد انسان را از آن بر حذر داشته است و می فرماید: از هوا نفس پیروی مکن که تو را از راه خدا منحرف می سازد.
غرور نفسی و خود بزرگ بینی:
سومین گناه کبیره که در حدیث مذکور به عنوان هلاک کننده از آن نام برده شده است عجب و خود بزرگ بینی است. به حقیقت افراد مغرور و خود بزرگ بین، عیب خود را هر چند هم بزرگ باشد نمی بینند ولی محاسن و فضایل خود را با میکروسکوب نگریسته، آن را بزرگ می نمایند و از شأن و عظمت آنها مست و مبهوت می شوند.حضرت علی :گناهی که تو را آزرده کند بهتر از نیکی و احسانی است که تو را به اعجاب و غرور وا می دارد.
ریا:
یکی از گناهان کبیره قلبی که عمل انسان را تباه و بی ارزش می سازد و مانع قبول عمل در پیشگاه خداوند می شود ریای مذمومی است که موجب خشم خداست، هر چند آن عمل در ظاهر زیبا و فریبنده هم باشد.
حب دنیا و اخلاص به آن :
یکی از گناهان کبیره قلبی، حب دنیا و اخلاص نسبت به آن و ترجیح آن بر آخرت است. به حقیقت حب دنیا اساس و زیر بنای هر گناه و خطایی است.
البته در اینجا منظور از حب دنیا داشتن ثروت و مال دنیا نیست، بلکه آنچه که خطرناک است عشق و محبت به دنیا و حرص بر دنیا و نعمت ها و زینت های فریبنده آن است. خطر در این است که دنیا بر آخرت ترجیح داده شود. و همین حرص و اخلاص و علاقه شدید به دنیاست که موجب هلاکت و نابودی در دنیا و آخرت می شود
حب مال و جاه:
محبت و علاقه به دنیا، در عشق به مال، ثروت،جاه، مقام و احترام، جلوه گر می شود به نحوی که شخص برای رسیدن به آنها چنان آزمند است که بخاطر دسترسی به آنها از اصول و مبادی و ارزش های واقعی خود چشم می پوشد و در چنین حالتی به دین و ایمانش لطمه وارد می شود. البته در این رابطه پیامبر اسلام صلی الله علیه وسلم می فرمایند: هیچ گاه دو گرگ گرسنه که در میان یک گله گوسفند رها شده باشند، فساد و زیانشان برای آن گله بیشتر از فساد و زیان برای دین کسی نیست که بر مال و ثروت و مقام دنیوی حریص باشد.
یکی دیگر از گناهان کبیره قلبی یاس و نا امیدی از رحمت خداست و خداوند متعال بر زبان پیامبرش، یعقوب، می فرماید:و از رحمت خدا نومید نباشید، زیرا جز گروه کافران کسی از رحمت خدا نومید نمی شود. (یوسف/۸۷)1
یکی دیگر از گناهان قلبی علاقه به اشاعه فحشاء در جامعه مسلمانان است. خداوند متعال در این باره می فرماید : کسانی که دوست دارند فحشاء و زشتکاری در میان مسلمانان شیوع پیدا کند برای آنان در این دنیا و آخرت عذابی پر درد خواهد بود. (نور:۱۹)2
اینها بعضی از گناهان کبیره هلاک کننده و مخصوص به قلب بودند که اکثر مردم از آنها غافل هستند و بیشتر اهتمام خود را متوجه اعمال ظاهری می کنند، همین گناهان قلبی هستند که امام غزالی آنها را مهلک نامیده است و یک چهارم از کتاب دایره المعارف خود ( احیاء علوم الدین ) را به بیان آنها اختصاص داده است. همین گناهان هستند که روزه را باطل می کنند ولی دیده نمی شوندو جز خدا و خود مرتکب شونده کسی بر آنها آگاه نیست .
----------------------------------------------------------------------
1)یابَنِىَّ اذْهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن يُوسُفَ وَأَخِيهِ وَ لَاتَاْيََسُواْ مِنْ رَّوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لَا يَاْيَْسُ مِن رَّوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكَفِرُونَ
اى پسرانم (بار دیگر به مصر) بروید و از یوسف و برادرش جستجو كنید و از رحمت خداوند مأیوس نشوید، حق این است كه جز گروه كافران از رحمت خداوندى مأیوس نمىشوند.
نکته ها
«تحسّس» جستجوى چیزى از راه حس است. «تجسّس» به جستجو كردن در مورد بدىها و «تحسس» به جستجو كردن در مورد خوبىها گفته مىشود.
به تعبیر راغب، «رَوْح» و «روح» به معناى جان است، ولى «رَوح» درموارد فَرَج و رحمت به كار مىرود، گویا با گشایش گره و مشكل، جان تازهاى در انسان دمیده مىشود.
در تفسیر تبیان آمده است: روح از ریح است، همان گونه كه انسان با وزش باد احساس راحتى مىكند با رحمت الهى نیز انسان شادمان مىگردد.
براساس روایات، یأس از رحمت خدا، از گناهان كبیره است.(130)
130) منلایحضرهالفقیه، باب معرفة الكبائر.
پيام ها
1- پدر نباید با فرزندانش قطع رابطهى دائمى كند. «فتولّى عنهم... یابنىّ»
2- شناخت، نیاز به حركت دارد. «اذهبوا فتحسّسوا»
3- رسیدن به لطف الهى، با تنبلى سازگار نیست. «اذهبوا، ولا تایْئسوا»
4- اولیاى خدا، هم خود مأیوس نمىشوند هم دیگران را از یأس باز مىدارند. «لاتایئسوا»
5 - یأس، نشانهى كفر است. «لایایئس... الاّ القوم الكافرون» زیرا مأیوس شده، در درون خود مىگوید: قدرت خدا تمام شده است.
2)إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَن تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِى الَّذِينَ آمَنُواْ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِى الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
همانا براى كسانى كه دوست دارند زشتىها در میان اهلایمان شایع گردد، در دنیا وآخرت عذاب دردناكى است، و خداوند مىداند و شما نمىدانید.
نکته ها
اشاعهى فحشا، گاهى با زبان و قلم است كه عمل زشت مردم را افشا كند و گاهى با تشویق دیگران به گناه و قرار دادن امكانات گناه در اختیار آنان.
امام صادق علیه السلام فرمود: كسى كه آن چه را دربارهى مؤمنى بشنود، براى دیگران بازگو كند، جزء مصادیق این آیه است.(29)
در حدیث مىخوانیم: كسى كه كار زشتى را شایع كند، مانند كسى است كه آن را مرتكب شده است.(30)
29) تفسیر كنزالدقائق.
30) تفسیر كنزالدقائق.
پيام ها
1- ما در برابر خواستههاى خود مسئولیم. «یُحبّون... لهم عذاب»
2- علاقه به گناه، مقدّمهى گناه است. در راه نهى از منكر، علاقه به منكر را محو كنیم. «یُحبّون ...»
3- حتّى دوست داشتن بعضى گناهان، گناه كبیره است، مانند ریختن آبروى مؤمن. «یُحبّون... عذابٌ الیم»
4- كسانى كه به دنبال اشاعه فحشا هستند، نظام اسلامى باید آنها را تنبیه كند. «عذابٌ الیمٌ فى الدّنیا»
5 - چه بسا سرچشمهى برخى از عذابهاى دنیوى كه نصیب ما مىشود، ریختن آبروى دیگران باشد. «و انتم لا تعلمون»
یعسوب الدین