1. تقوا و پرهیزکاری

قرآن کریم می‌فرماید هر کس از خدا پروا کند، پروردگار برای او راه بیرون شدن از سختی‌ها را قرار می‌دهد و از جایی که حسابش را نمی‌کند، به او روزی می‌رساند (طلاق، آیه 2 و 3.) رزق بی گمان و یا لطفی که بدون تدبیر برای انسان فراهم می‌شود، نعمتی است که امام صادق علیه‌السلام آن را مخصوص بندگان با ایمان خداوند دانسته و ضمن تفسیر آن به مبارک و پرخیر بودن، حکمت این رحمت را ارتباط بیش‌تر مؤمنان با خداوند از راه دعا به درگاه او می‌داند تا بیش‌تر از همیشه، رزق و روزی بدون پیش بینی نصیب خود سازد.

2. یاد خداوند و سپاسگزاری از نعمت‌های او

«شکر» عامل بسیار مؤثر در افزایش نعمت‌ها و الطاف الهی است که خداوند با صراحت بدان اشاره فرموده است؛ هرگاه شکر نعمت‌ها را به جا آورید و آن را در موارد واقعی صرف کنید، نعمت را بر شما افزون می‌کنم. (ابراهیم، آیه 7) «تکبیر» نمادی از یاد خداوند در سرای دل است که رسول خدا این گونه بر آن تاکید کرده است: «کسی که رزق او کم شده است، زیاد تکبیر بگوید تا یاد خداوند باعث گشایش روزی او گردد.» (کنزل العمال، خ 9325)

3. نیکوکاری، خوش‌اخلاقی و مهربانی

نیکوکاری، خوش‌اخلاقی و مهربانی و پذیرایی از بندگان صالح خدا با نعمت‌های الهی در دست ماست. این کار پسندیده، رضایت پروردگار را در رسیدگی به صالحان و مومنان فراهم می‌کند. از این رو چون خدا صلاحیت و اهلیت برای انسان می‌بیند، لطف و رحمت بیش‌تر خود را نثار وی می‌کند. امیرمومنان علی علیه‌السلام در این باره می‌فرماید: «پاکی نیت و طراوت اندیشه، دوری از تنگ نظری در برخوردها، سهل گرفتن در زندگی با دیگران، گشایش چهره و خوش برخورد بودن با برادران مسلمان، گنج‌های رزق آدمی و باعث افزایش روزی انسان‌ها خواهد بود.» (بحارالانوار، ج 77، ص 287)

4. انفاق از دارایی و پرداخت حقوق مالی

صدقه فراوان و خرسند ساختن دیگران با کمک‌های مالی، خرسندی خداوند را به دنبال دارد و تاثیری بسیار در کسب روزی به همراه خواهد داشت.

5. بیداری صبحگاهان و همیشه با وضو بودن

اذان صبح تا طلوع آفتاب لحظه‌هایی است که نوعی سبکبالی، طراوت روحی و شادی خاطر را برای تمامی روز بیداران به همراه دارد، به گونه‌ای که هیچ گونه افسردگی روحی و خمودی فکری در انسان احساس نمی‌شود، و با نشاطی غیر قابل توصیف به کارهای شایسته می‌پردازد. ارزاق بندگان در این اوقات تقسیم می‌شود و خوابیدن در بین‌الطلوعین کراهت دارد.

آنان که توفیق بیداری در این لحظات را دارند، افزون بر رزق عادی، نوعی افزایش روزی نیز نصیبشان می‌شود. وضوی دائم و طهارت همیشگی، راحتی روح و برکات لحظه‌های روز و افزایش روزی را به دنبال دارد.

6. دوری از گناه، ظلم و نافرمانی خداوند

ویژگی ذاتی اطاعت و استفاده نعمت‌های الهی در مسیر حقیقی آن، فزونی تمام داده‌های خداوند و ریزش الطاف چشمگیر دیگری را به همراه دارد و عملکرد ذاتی گناه، معصیت و مصرف نعمت‌های خداوند در مسیری نادرست و علیه دستورهای الهی، تنگی معیشت و کمی رزق و زندگی سخت و دشواری را به همراه خواهد داشت. از این رو پیشوایان معصوم علیهم السلام فرموده اند: «با گناه افراد، درب رحمت و روزی خداوند به روی آنان بسته می‌شود؛ برکات رزق برطرف می‌گردد، گوارایی و شادکامی و راحتی از زندگی زدوده می‌شود و مسیر گذران عمر با دشواری و سختی همراه خواهد بود.» (همان، ج 5، ص 144 تا 149)

7. دعا کردن

روزی امیرمومنان علی علیه السلام رو به فرزند خود امام مجتبی (علیه‌السلام) کرد و فرمود: «پسرم! همان کسی که گنج‌های آسمان‌ها و زمین را در اختیار دارد، به تو اجازه دعا و درخواست داده و اجابت آن را نیز تضمین کرده است. به تو امر کرده که از او بخواهی تا به تو عطا کند و از او درخواست رحمت کنی تا رحمتش را بر تو فرو فرستد... هرگاه بخواهی با او درد دل می‌کنی و ناراحتی و مشکلاتت را در برابر او قرار می‌دهی، از او در کارهایت استعانت می‌جویی و از خزائن رحمتش چیزهایی را می‌خواهی که جز او کسی قادر به عطای آن نیست مانند عمر بیش‌تر، تندرستی بدن و وسعت روزی. پس خداوند کلیدهای خزاینش را در دست تو قرار داده است. بنابراین هرگاه خواستی می‌توانی به وسیله دعا درهای نعمت خدا را بگشایی و باران رحمت او را فرودآوری.» (نهج‌البلاغه، نامه 31، بخش 64 و 70)

بر پایه چنین بینشی دستور دعا کرده به هنگام کمی روزی داده شده، تا با استمداد از خداوند، توکل به او و جلب رحمت، درهای نعمت و برکت الهی را بگشاییم؛ شیوه‌ای که معصومان علیهم‌السلام داشتند و همواره با دعاهای خود مشکلات دیگران را برطرف می‌کردند.

منبع :‌هفته نامه پرتو سخن