عواملي كه باعث فقر ميشوند
فضل بن يسار روايت كرد امام باقر(ع) فرمود:«همانا بندة خدا گناهي را انجام ميدهد و در نتيجه روزي از او گرفته ميشود.»
در وصيّت پيامبر اكرم(ع) به ابوذر آمده است: «يا اباذر! مرد در اثر گناهي كه انجام داده از روزي محروم ميگردد.»
2- اسراف:از فرمايشهاي اميرمؤمنان(ع) است: «اسراف، سبب فقر و نيازمندي است و اسراف [مالِ] زياد را [هم] از بين ميبرد.»
3- احتكار:پيامبراكرم(ع) فرمود: «هركس كالاي مسلمانان را احتكار كند خدا او را به مرض جذام (خوره) و به ورشكستگي مبتلا ميكند.»
4- خوردن در حال جنابت:رسول خدا(ع) از خوردن در حالت جنابت منع كرده و فرموده است: [آن] سبب فقر و نيازمندي ميشود.»
5- ربا خواري:امام صادق(ع) فرمود: «چه نابوديي بالاتر از يك درهم ربا، كه دين انسان را نابود ميكند و اگر توبههم بكند، اموالش از بين رفته و فقير ميشود.»
6- تظاهر به فقر:در كلمات قصار آمده است: پيامبراكرم9 فرمود: «هركس تظاهر به فقر كند فقير و نيازمند ميشود.»
7- نان خوردن به نام امامان:بنابر روايت «ابونعمان» امام باقر(ع) فرمود:اي ابونعمان! بر ما دروغ نبند كه دين تو از تو ستانده ميشود و رياست طلب مباش كه زير دست خواهي شد و مبادا به نام ما از مردم ارتزاق كني كه فقير و نيازمند ميشوي. همانا تو بايد ايستاده و پاسخگو باشي، اگر راست گفتهاي تأييد خواهيم كرد و اگر دروغ گفتهاي تكذيب ميكنيم.»
8- حرص:اميرمؤمنان(ع) فرمود: حرص زدن انسان را فقير ميكند.
9- عادت به دروغ
10- برهنه ادرار كردن:از پيامبراكرم(ص) نقل شده است كه فرمود: «25 چيز مايه فقر ميشوند [از آن جمله است]: برهنه ادرار كردن...»
11- درخواست نكردن از فضل خدا:امام صادق(ع) فرمود: «كسي كه دست نياز به خدا برندارد فقير ميشود.»
12- تبذير و ولخرجي:ابن سنان از امام صادق(ع) روايت كرد امام(ع) فرمود رسول خدا فرمود: «هركس در مخارج زندگي ميانه روي كند خداوند او را روزي ميدهد و هركس تبذير و ولخرجي كند خدا محرومش ميكند.»
13- زيارت امام حسين(ع) را ترك كردن.
14- ترك نماز شب
15- سختگيري به خانواده:شيخ صدوق نقل كرد: امام كاظم(ع) به من فرمود: «زن و فرزند اسيران مردند هر كسي كه خدا به او نعمت داد بايستي براي اسيران خود گشايشي ايجاد كند اگر نكند آن نعمت به زودي از او گرفته شود.»
- ايستاده شانه زدن:اميرمؤمنان فرمود: «ايستاده شانه زدن موجب فقر است.»
16- ندادن دين از ترس فقر
17- نرسيدن به نيازمندان:از سخنان اميرمؤمنان(ع) است: «به نيازمند نرسيدن توانگري را از بين ميبرد.»
18- ترك حجّ
19- شغل حرام:از سفارشات امام صادق(ع) است: «فراواني [و اشتغال به] حرام روزي را نابود ميكند.»
20- قرآن نخواندن
21- نهي از منكر نكردن
22- بياحترامي به غذا:امام صادق(ع) فرمود: «به گروهي روزيِ فراواني داده شده بود، در نتيجه آنان طغيان و سركشي كردند. [و براي تطهير] به جاي سنگ،سراغ نان رفته [به حدّي] كه مقدار زيادي نان در مبالها ريخته بودند خدا آنان را به حشرهاي به نام سنّ مبتلا كرد. آنان گندمها را به انبار منتقل كردند، ولي باز عذاب الهي بر آنان نازل شد و غذاهايشان را از بين برد، در نتيجه ناچار شدند نانهايي را كه در مبال ريخته بودند، شستند و خوردند.»
23- بيهوده حرف زدن:در تورات نوشته شده است: «اي پسر آدم! اگر احساس كردي دل سنگ شدهاي، تنت بيمار گشته و حالت كاهش يافته بدان كه بيهوده حرف زدهاي.»
24- خيانت كردن:از اميرمؤمنان روايت شده است كه فرمود: «امانت داري، روزي را به سوي خود ميكشد و خيانت، فقر را به خود جذب ميكند.»
25- نفرين به فرزند:از امام صادق(ع) روايت شده فرمود: «هر مردي –شخصي- به فرزند خود نفرين كند خدا او را نيازمند و فقير ميگرداند.»
26- مرد فقير را شبانه رد كردن
27- زنا:از پيامبر اكرم(ص) روايت شده است كه فرمود: «اهل آتش از بوي بد فرج زنان زناكار فرياد بر ميآوردند؛ از زنا دوري كنيد زيرا شش اثر بد در زنا وجود دارد، سه اثر دنيايي و سه اثر اخروي؛ در دنيا آبرو را ميبرد، موجب فقر ميشود و از عمر انسان ميكاهد. در آخرت هم موجب غضب پروردگار و بدي حساب ميشود و عذاب بزرگي را در پي دارد.»
28- ظلم كردن
29- قطع رحم و بريدن رشتة خويشاوندي:امام باقر(ع) روايت كرد كه اميرمؤمنان(ع) فرمود: «وقتي رشتة خويشاوندي بريده شد اموال به دست اشرار ميافتد.»
30- غنا و آواز خواني
31- دروغگويي
32- خوابيدن قبل از آفتاب:از اميرمؤمنان(ع) روايت شده است كه فرمود: «همانا خواب قبل از طلوع آفتاب و قبل از نماز عشاء، موجب فقر و پريشاني ميگردد.»
33- خوابيدن بين نماز مغرب و عشاء
34- نيت گناه
35- قسم دروغ:قداح از امام صادق(ع) روايت كرده است كه رسول خدا(ص) فرمود: «قسم صبر و خلاف واقع سرزمينها را به قحطي ميكشاند.»
- در حمام ادرار كردن
- زباله در خانه
- خرج بيحساب و زياد
- به آواز و موسيقي گوش دادن:دليل اين چهار مورد حديثي است كه شيخ صدوق در خصال به اسنادش روايت كرده، اميرمؤمنان(ع) فرمود: «در حمام ادرار كردن موجب فقر است... ترك زباله در خانه موجب فقر است... برنامه و حساب نداشتن در مخارج زندگي هم موجب فقر ميشود.... زياد به آواز و موسيقي گوش دادن هم موجب فقر است...»
- نشُستن دستها به هنگام غذا- به آستانة در نشستن- با لباس خانه را شبانه جارو زدن- شستن بدن در توالت- بدن خيس را با آستين و پايين (يا دامن) لباس پاك كردن- ظرفها را نشستن- قرار دادن ظرف آب بدون سرپوش- عجله در خروج از مسجد- صبح زود به بازار رفتن- دير وقت از بازار برگشتن- ترش روئي به جهت فقر- خريد نان از نيازمندان- نفرين به فرزندان- دوخت لباس بر تن.
در روايتي به نقل از پيامبر اكرم(ع) بر اين موارد تصريح شده است و آنان را از موجبات فقر دانسته است:پيامبر اكرم(ع) فرمود: «بيست چيز موجب فقر است. آنها عبارتند از: برخواستن از بستر براي ادرار به صورت برهنه، خوردن به حال جنابت، نشستن دست به هنگام غذا، بياحترامي به خردههاي نان، سوزاندن سير و پياز؛نشستن بر آستانه در اتاق، شبانه جارو كردن خانه و با لباس، شستن اعضاي بدن در توالت، خشك كردن اعضاي بدن با آستين و دامن لباس، نشستن ظرفها، قرار دادن ظرف آب بدون سرپوش، پاك نكردن تار عنكبوت از خانه، سبك شمردن نماز، عجله كردن در خروج از مسجد، بامدادان به بازار رفتن، تا دير وقت شامگاه در بازار ماندن، ترش روئي به جهت فقر، خريد نان از فقيران، نفرين به فرزندان، دروغگويي، دوختن لباس بر تن، و با فوت خاموش كردن چراغ.
- جلوتر از پيران راه رفتن- پدر و مادر را به نام خواندن- با هر چوبي خلال كردن- دستها را با گِل شستن- وضو گرفتن در دستشويي –مكان تخلّي-- دور ريختن شيره و افشره- خوابيده چيزي خوردن- خير نرساندن به فقيران- نفرين به پدر و مادر- گرفتن ناخنها با دندان- مصاحبت و معاشرت در حال جنابت- زياد خوابيدن- تكيه بر يك لنگه در- نوشتن با قلم گره دار- با شانه شكسته شانه زدن- نشسته عمامه بستن- ايستاده شلوار پوشيدن.
یعسوب الدین