مدت زمان شیردهی مادر به نوزاد
و مادران [بايد] فرزندان خود را دو سال تمام شير دهند [اين حكم] براى كسى است كه بخواهد دوران شيرخوارگى را تكميل كند و خوراك و پوشاك آنان [=مادران] به طور شايسته بر عهده پدر است هيچ كس جز به قدر وسعش مكلف نمىشود هيچ مادرى نبايد به سبب فرزندش زيان ببيند و هيچ پدرى [نيز] نبايد به خاطر فرزندش [ضرر ببيند] و مانند همين [احكام] بر عهده وارث [نيز] هست پس اگر [پدر و مادر] بخواهند با رضايت و صوابديد يكديگر كودك را [زودتر] از شير بازگيرند گناهى بر آن دو نيست و اگر خواستيد براى فرزندان خود دايه بگيريد بر شما گناهى نيست به شرط آنكه چيزى را كه پرداخت آن را به عهده گرفتهايد به طور شايسته بپردازيد و از خدا پروا كنيد و بدانيد كه خداوند به آنچه انجام مىدهيد بيناست .
این آیه در ادامه بحثهای مربوط به طلاق و عده طلاق و... است . آیه مورد بحث مسئله رضاع ( شیر دادن ) را با تعبیراتی کوتاه و فشرده و پر محتوا مطرح می کند .
شیر دادن به نوزاد امری طبیعی است و همیشه مادران این امر را به طور غریزی انجام داده اند . دراین آیه نکته های ظریف و روانشناختی در رابطه با زن و مرد و فرزند آنها وجود دارد که قرآن به آن توجه خاص نموده است.
اگر سياق آيات قبل را در آيه مورد نظر جاري دانسته و بيان شرایط شير دهی به نوزاد را در راستاي احكام زنان مطلقه اي كه فرزند شير خواره دارند بدانيم بیان آیه بیشتر ناظر به مسائل حقوقی است و یا جنبه پزشکی و سلامتی نوزاد مورد توجه آیه است ؟آیا بیان مسئله حقوق زن مطلقه و فرزندش بر پدر به منظور ایجاد زمینه براي بازگشت مجدد به زندگي زناشويي است؟از دید گاه قرآن اگر چه این امربه ظاهرطبیعی و غریزی است ولی قانونمند است و در آن روحیه لطیف مادرو وظیفه پدر و صلاح فرزند باید رعایت شود تا هیچ یک از این افراد در اثر این امر صدمه روحی و یا جسمی و یا مالی نبیند و حقوق کسی ضایع نشود وبیان احکام و قوانین در رابطه با شیر دهی و رعایت این امور می تواند به نفع تمام افراد ذی حق با شد .
بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهاني، شيردهي به نوزاد به صورت انحصاري تا سن 6 ماهگي و حداقل براي مدت يكسال به عنوان تكميلي و ادامه آن تا 2سالگي يا بيشتر توصيه مي شود. بر اساس گزارش همين سازمان در سال 2001، راههاي مختلف غذا دهي به نوزاد به شرح زير مي باشد:
شيردهي به نوزاد از طريق پستان توسط مادر نوزاد
شيردهي به نوزاد از طريق پستان توسط دايه اي كه سالم باشد.
جايگزين شير مادر كه بهتر است با فنجان و نه با شيشه شير به نوزاد داده شود.
امروزه در اين مطلب كه شير مادر بهترين غذا براي نوزادان است شكي نيست. مطلبي كه حدود 1400 سال پيش در قرآن آمده ، امروزه بعد از مطالعات فراوان علمي اثبات شده است. اما هنوز نكات ناشناخته اي در اين باره وجود دارد.
این آیه در دو بخش مورد بررسی قرار می گیرد : ۱- قرآنی ۲- علمی
در بخش قرآنی، نخست باید معناي واژه هایی که در فهم بهتر آیه مؤثر است، بررسي شود. در بررسي معني يك واژه در قرآن، ابتدا در بخش معناشناسي تاريخي ،دخيل بودن واژه يا اصيل بودن آن تعيين گردد و سپس به معنا شناسي تاريخي واژه قبل از نزول و همزمان با نزول قرآن پرداخته مي شود. به بيان ديگر، تطورات معنايي واژه در طول تاريخ معلوم مي گردد. آنگاه در بخش معناشناسي توصيفي، معناي اصلی ( مراد متکلم ) با توجه به قرائن کلام – لفظي و معنوي- بيان مي شود. سپس مشتقات واژه در قرآن ، وجوه معاني هر مشتق در كاربرد قرآني، مترادفها (يا تضادهاي) هر وجه ومفاهيمي كه در قرآن به واژه مورد نظر اسناد داده شده است، بررسي مي گردد.در گام بعدي، به تفاسير مراجعه و از برداشتهاي مفسران اطلاع حاصل مي شود. در اين بخش، به تمامي آياتي كه به نحوي مرتبط با آيه مورد بحث مرتبط است ، توجه خواهد شد.
یعسوب الدین