2- سؤ ال : شوهر من نماز نمى خواند و خمس نمى پردازد:
الف - آیـا پـولى را کـه از او مـى گـیـرم بـرایـم حلال است و یا باید خمس آن را بپردازم ؟
ب - حـکـم مـواد غذایى که به منزل مى آورد و یا لباسهایى که براى من و فرزندانم مى خرد، چیست ؟
ج - حکم اقامت در خانه اى که او با این پول تهیه کرده است چیست ؟
جواب : تبریزى : براى شما جایز است .
استفتاء
فـاضـل : اگـر یقین نداشته باشید که عین آن پول و عین آن غذا و لباس متعلق خمس است ، بـراى شـمـا اشکالى ندارد و راجع به اقامت در خانه چنین شخصى ، اگر مى توانید او را نصیحت کنید و با او مدارا نمایید و اگر مؤ ثر نشد حکم دیگرى دارد.
استفتاء
3- سؤ ال : آیا زن و شوهر مى توانند طبق موازین شرعى و قوانین رسمى چیزى را به یکدیگر بفروشند؟
جواب : هر یک مى توانند ملک شرعى دیگرى را از او بخرد.
امـام - بـا اسـتـفـاده از اسـتـفـتـائات ، ج 2، ص 105، سـؤ ال 85.
تبریزى - فاضل - مکارم : استفتاء
4- سـؤ ال : آیـا مـرد مـى تـوانـد هـمـسـر خـود را مجبور به فروش اموالش ‍ نماید، مثلا زن را وادار کند خانه یا ملکش را بفروشد؟
جـواب : حـق نـدارد، و شوهر اختیار همسرش را (در اینگونه موارد) ندارد و طرفین حقوق متقابله اى دارند که باید عمل کنند.
امام : استفتائات ، ج 2، ص 78، سؤ ال 27.
تبریزى - فاضل - مکارم : استفتاء
5- مـسـاءله : در صـبـح هـر روز زن مـالک نـفـقـه هـمـان روز از مال شوهر مى شود، البته به مقدارى که در آن روز مصرف مى کند. (موارد و مقدار نفقه زن در قـسـمـت حـقـوق ذکـر خـواهـد شـد، مـراجـعـه نـمـایـیـد.) بـنـابـرایـن اگـر مـرد پـول بـیـشـتـرى به زن بدهد که او به اندازه نفقه خود از آن بردارد، زن زائد بر آن را مالک نیست و شوهر مى تواند آن را از زن پس بگیرد.
امام : تحریر الوسیله ، کتاب نکاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 10.
تبریزى - فاضل - مکارم : استفتاء
6- مـسـاءله : اگـر مـرد نـفـقـه یـک روز یا یک هفته و یا مثلا یک ماه را یک جا به زن بـدهـد، و زن بـا صـرفـه جـویـى و یـا اسـتـفـاده کـردن از پـولهـاى دیگر، مقدارى از این پول را پس انداز کند، زن مالک آن است و شوهر حق پس گرفتن آن را ندارد.
امام : تحریر الوسیله ، کتاب نکاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 11.
بهجت : با استفاده از توضیح المسائل ، مساءله 1897.
تبریزى : با استفاده از توضیح المسائل ، مساءله 2421.
فاضل : با استفاده از توضیح المسائل ، مساءله 2480.
o تـوجـه : مـعـمـولا مـردهـا علاوه بر نفقه زن مخارج بچه ها را هم به زن مى پردازند، در مـسـاءله فـوق ، زن فـقـط صـاحـب آن مـقـدارى از پـول مى شود که در نفقه خودش صرفه جویى کرده باشد. ولى صاحب مازاد بر مخارج فرزندان نیست . مگر آنکه شوهر آن را به زن تملیک کند.
7- مـساءله : اگر مرد نفقه یک روز زن را نپردازد، در پایان آن روز به مقدار نفقه به گردن مرد، دین مى آید و به زن مقروض مى شود. چه زن آن را از مرد طلب کرده باشد یا نه .
امام : تحریر الوسیله ، کتاب نکاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 10.
بهجت : با استفاده از توضیح المسائل ، مساءله 1897.
تبریزى : با استفاده از توضیح المسائل ، مساءله 2421.
فاضل : با استفاده از توضیح المسائل ، مساءله 2480.
8- مـسـاءله : زن مـى تـوانـد نفقاتى را که شوهر نداده در هر زمانى از او مطالبه کند، و اگر شوهر نپرداخت ، زن مى تواند با مراجعه به حاکم شرع نفقه خود را از شوهر بـگـیرد، و در صورتى که شوهر نداشته باشد که نفقه را بپردازد به او مهلت داده مى شود که هر گاه توان پرداختن پیدا کرد بپردازد.
امـام - تـبـریـزى - فـاضـل - مـکـارم : بـا اسـتـفـاده از مـدارک مـسـاءله قبل .
بهجت : (6)
9- مـسـاءله : اگـر مـردى نـفـقـه زن را نـپـردازد، زن مى تواند از تمکین به شوهر خـوددارى نـمـایـد و هـمـچـنـین مى تواند نزد حاکم رفته تا او شوهر با مجبور به پرداخت مـخـارج زنـدگـى زن کـنـد و اگـر دسـتـرسـى بـه حـاکـم مـمـکـن نـبـاشد، زن مى تواند از اموال مرد به اندازه نفقه خودش بدون اذن او بردارد.
امام : تحریر الوسیله ، کتاب نکاح ، القول فى نفقه الاقارب ، مساءله 14.
10- مـسـاءله : زنـى کـه از شـوهـر اطاعت مى کند (یعنى ناشزه نیست ) اگر مطالبه خـرجـى کـنـد و شـوهـر نـدهـد مى تواند در هر روز به اندازه خرجى آن روز بدون اجازه از مال او بردارد و اگر ممکن نیست چنانچه ناچار باشد معاش خود را تهیه کند، در موقعى که مشغول تهیه معاش است اطاعت از شوهر بر او واجب نیست .
امام : توضیح المسائل ، مساءله 2416.
تبریزى : توضیح المسائل ، مساءله 2425.
فاضل - مکارم : (7)
11- مساءله : اگر مردى بعد از عقد از پرداخت نفقه معذور شد (یعنى عذرى که شرع آن را قـبـول کـنـد) زن نـمـى تـوانـد عـقـد را فسخ کند. بله اگر مرد مى تواند نفقه زن را بـپـردازد ولى نـمـى پـردازد، زن مـى تـوانـد طـبـق مـسـاءله قبل عمل نماید. در هر حال یا حاکم از مال شوهر نفقه زن را مى پردازد و یا اگر زن راضى باشد حاکم از جانب شوهر طلاق را جارى مى کند.
امام : تحریر الوسیله ، کتاب نکاح ، القول فى الکفر، مساءله 10.
تـبـریـزى - فـاضـل - مـکـارم : بـا اسـتـفـاده از مـدارک مـسـاءله قبل و استفتاء.
12- مساءله : زن نمى تواند نفقه روزهاى آینده را از شوهر طلب نماید.
امام - بهجت - تبریزى - فاضل - مکارم : استفتاء
13- مـسـاءله : نـفـقـه را مـى تـوان بـه صـورت پـول یـا عـیـن بـه زن پـرداخـت ، مـثـلا مـى تـوان غـذا را پـخـتـه یـا نـپـخـتـه و یـا پـول آن را به زن داد و زن نیز مالک آن مى شود و هیچکدام از طرفین حق ندراند دیگرى را ملزوم به پرداخت یا دریافت پول کنند.
امـام : تـحـریـر الوسـیـله ، کـتـاب نـکـاح ، فـصـل فـى النـفـقـات ، مسائل 13 و 14.
14- سـؤ ال : آیـا مـرد مـى تـوانـد پـولهایى را که زن با صرفه جویى در مخارج خانه پس انداز کرده ، از زن طلب کند؟
جـواب : اگـر از نـفقه زن بوده و زن با کم گذاشتن از خود صرفه جویى کرده خیر نمى تواند. اما اگر از مخارج بچه ها بوده و یا عنوان دیگرى داشته ، بله مى تواند پس بگیرد.
امام - بهجت - فاضل - مکارم : استفتاء
15- سـؤ ال : اگـر خـانـمـى ماهانه از شوهرش براى مخارج تغذیه خـانـواده پـول مى گیرد ولى هر ماه مقدارى از آن را پس انداز مى کند، آیا مى تواند بدون اذن شوهر براى خودش یا بچه ها با این پول لباس یا چیز دیگرى بخرد؟
جـواب : اگـر شـوهـر مـاهـیـانه را تملیک زن کرده ، و اختیار مصرف را به او داده و یا مـاهـیـانـه نفقه خود زن است ، بله مى تواند بدون اجازه شوهر آن را خرج کند. اما نسبت به مخارج فرزندان و یا غیر آن ، اگر صرفه جویى کند، باید از شوهر اجازه بگیرد.
امام - بهجت - فاضل - مکارم : استفتاء
16- مـسـاءله : مـخـارج سـفـر زن اگـر بیشتر از مخارج وطن باشد، با شوهر نیست ، ولى اگر شوهر مایل باشد که زن را سفر ببرد، باید مخارج سفر او را بدهد.
امام : توضیح المسائل ، مساءله 2415.
تبریزى : توضیح المسائل ، مساءله 2424.
فاضل : توضیح المسائل ، مساءله 2483.
20- مـسـاءله : وسـایـلى هـمـچـون فـرش ، روانـداز، پـرده ، وسـایـل مـنـزل و هـر آنـچـه را که مرد به عنوان نفقه در اختیار زن قرار مى دهد اگر عین آن باقى باشد در ملک شوهر است . بنابراین اگر زن ناشزه شود و یا طلاق داده شود، همه آن وسایل به شوهر مسترد مى گردد. مگر آنکه آنها را به زن تملیک کرده باشد.
امام : تحریر الوسیله ، کتاب نکاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 15.
21- سـؤ ال : شـوهـر من اکثر حقوق خود را خرج دوستان و بستگان و پدر و مادرش مى کند و من و بچه ها را به شدت در مضیقه قرار داده است آیا مى توانم در هر ماه بخشى از حقوقش را از او بگیرم تا آن را صرف دیگران نکند؟
جـواب : شما مى توانید نفقه هر روز خود را در صبح همان ، روز از او مطالبه نمایید و بـر مـرد نیز واجب است ابتدا نفقه زن و مخارج بچه ها را بپردازد و اگر درآمد زیادترى داشت مى تواند به دیگران ببخشد.
امـام : بـا اسـتـفـاده از تـحـریـر الوسـیـله ، کـتـاب نـکـاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 20.
22- مـسـاءله : اگـر مـرد فـقـط بـه انـدازه فـقـه پـول یـا امکانات داشته باشد نمى تواند آن را به اقارب خود ببخشد، بله اگر بیش از نفقه داشت مى تواند مازاد را ببخشد.
امام : تحریر الوسیله ، کتاب نکاح ، فصل فى النفقات ، مساءله 20.
23- مـسـاءله : تـصرف در اموال شوهر بدون اذن او جایز نیست مگر آنکه زن علم به رضـایـت او داشـتـه بـاشـد. و هـمـیـنـطـور تـصـرف مـرد در اموال زن .
امـام : بـا اسـتـفـاده از تـحـریـر الوسـیـله ، کـتـاب غـصـب ، مسائل 6 و 7.
تبریزى : توضیح المسائل ، مساءله 2424.
فاضل : توضیح المسائل ، مساءله 2483.
o در نـتـیـجـه : در صـورتـى کـه مـرد نفقه زن را مى پردازد، زن نمى تواند بدون اجازه شـوهـر دسـت در جـیـب او کـرده پـول بـردارد؛ و یـا از وسـائل او اعـم از جـوراب ، انـواع لبـاس یـا وسـایـل مـنـزل یـا هـر آنـچـه کـه مـتعلق به شوهر است استفاده نماید. البته اگر زن بداند که و شوهر راضى است مى تواند در اموال او تصرف کند، اگر اجازه نگرفته باشد.
و هـمینطور مرد حق ندارد بدون اجازه زن در اموال او تصرف کند. مثلا زینت آلات او را بدون اجـازه او بـفـروشد و یا اگر صاحب ملک یا مستغلاتى است آنها را بدون اجازه زن تصرف کند و...
البـتـه در ایـن مـوارد، تصرف در مواد خوراکى جهت خوردن استثناء شده است . زیرا در مواد خـوراکـى کـافـى اسـت انـسـان عـلم بـه عـدم رضـایـت صـاحـب مال نداشته باشد ولى علم به رضایت او لازم نیست .
24- مساءله : اگر منزل ملک شوهر باشد، زن اجازه ندارد کسى را که شوهر راضى نیست به خانه او بیاید، دعوت کند. اگر چه آن شخص از بستگان نزدیک باشد.
امام : با استفاده از تحریر الوسیله ، کتاب غصب ، مساءله 6.
تبریزى : توضیح المسائل ، مساءله 2424.
فاضل : توضیح المسائل ، مساءله 2483.
o در نـتـیـجـه : اگـر شـوهـر بـگوید راضى نیستم فلان شخص را دعوت کنى ، زن اجازه ندارد او را جهت آمدن به منزل دعوت نماید. البته اگر او خودش آمد بر زن واجب نیست او را به منزل راه ندهد.
25- مساءله : اگر منزل ملک زن باشد، شوهر نمى تواند زن را از دعوت بستگان و نـزدیـکـانش نهى کند، مگر آنکه این کار با حقوق مرد منافات داشته باشد. البته مرد مى تـوانـد بـه زن اجـازه نـدهـد کـه از وسـائل و یـا از پول و یا امکاناتى که جزء اموال مرد است استفاده نماید.
امام - تبریزى - با استفاده از مدارک مساءله قبل .
o توضیح : از آنجا که مرد فقط داراى حقوق خاصى نسبت به زن مى باشد و اجازه ندارد در موارد غیر آن ، زن را امر و نهى کند، بنابراین اگر به زن بگوید فلان شخص را به مـنـزل دعـوت نکن ، در صورتى که منزل ملک زن باشد، اطاعت از او واجب نیست . مشروط به آنـکه این دعوت با حقوق مرد منافات نداشته باشد و یا مثلا اگر وظایف زن در خانه نسبت بـه مـرد بـه واسـطـه ایـن دعـوت تـرک نـشـود و یـا مـوجـب اسـتـفـاده از وسـائل ایـن دعـوت تـرک نـشـود و یـا مـوجـب اسـتـفـاده از وسائل و اموال مرد نگردد. اگر چه بهتر است در این صورت رضایت شوهر را کسب کند.
بـنـابـرایـن ، اگر این دعوت موجب هتک حرمت زن یا شوهر مى شود و یا لطمه به آبرو یا نـامـوس خـانواده مى زند و یا موجب مى گردد که خداى نکرده تعلق زن نسبت به شوهر کم شـود، در نتیجه حقوق مرد را، مانند آرایش کردن و یا دور کردن منافرات از خود و... را به خوبى ادا ننماید، دعوت کردن جایز نیست و زن باید شوهر را اطاعت کند.
26- سـؤ ال : اگـر زنـى بـدون اجـازه شـوهـرش از پـول یـا مال او بردارد ولى مى داند شوهرش راضى است ، آیا گرفتن اجازه واجب است یا بـه هـمـیـن اطـمـیـنـان مـى تـوانـد اکـتـفـا کـنـد؟ و در صـورتـى کـه احتمال دهد او راضى است ،
حکم چگونه است ؟
جـواب : بـا احـراز رضـایـت مـانـعـى نـدارد. ولى در صـورت احتمال ، جایز نیست .
امام - بهجت - تبریزى - فاضل - مکارم : استفتاء.
27- سـؤ ال : آیـا جایز است زن از پولى که شوهرش براى مخارج خانه مى دهد در منزل مجلس روضه یا ختم انعام و یا مانند اینگونه مجالس برپا کند؟
جـواب : اگـر شـوهـر پـول را تـمـلیک زن کرده و اختیار مصرف آن را به زن داده ، یا بداند شوهر راضى است مانعى ندارد و الا جایز نیست .
امام - بهجت - تبریزى - فاضل - مکارم : استفتاء.
28- سـؤ ال : بـر پـا کردن مهمانى یا مجالس جشن میلاد ائمه علیهم السـلام و یـا مـجـالس عـزادارى بـدون اجـازه شـوهـر در منزل براى زن چگونه است ؟ و اگر شوهر راضى نباشد حکم چیست ؟
جـواب : بـدون اذن شـوهـر جـایـز نـیـسـت و دعـوت کـردن بـیـگـانـه و ورود بـه منزل شوهر بدون اذن جایز نیست ، مگر احراز رضایت شود.
امـام : بـا اسـتـفـاده از تـحـریـر الوسـیـله ، کـتـاب غـصـب ، مسائل 6 و 7.
بهجت - تبریزى - فاضل - مکارم : استفتاء.
29- سؤ ال : آیا شرط بندى بین زن و شوهر جایز است ؟
جواب : اگر مراد از شرط بندى قمار و برد و باخت است ، جایز نیست .
بهجت - فاضل - مکارم .