از آنجا که عقيقه از صدقات محسوب مي شود باعث حفظ سلامت فرد مي شود.

حتي در تاريخ آمده است که پيرمرد ۹۰ساله اي نزد رسول اکرم(ص) آمد و گفت: من مي خواهم سالم بمانم و بيمار نشوم. پيامبر (ص) سوال کردند آيا شما تاکنون عقيقه شده ايد. او پاسخ داد خير؛ رسول ا...(ص) فرمودند: پس خودت را عقيقه کن.

هر فردي مي تواند پس از بلوغ خود را عقيقه کند

مستحب است براي پسرها حيوان نر و براي دخترها حيوان ماده عقيقه داده شود، همچنین مستحب است روز هفتم تولد نوزاد اين کار انجام شود ولي اگر به هر دليلي به تاخير افتاد، عقيقه ساقط نمي شود و تا سن بلوغ اين سنت بر گردن پدر و مادر است تا عقيقه را انجام دهند و پس از آن فرد مي تواند خود را عقيقه کند.حتي فقها گفته اند اگر فرد در زمان حيات نتوانست عقيقه را انجام دهد مستحب است که پس از رحلت از سوي او عقيقه را انجام دهند.

حتما بايد خون حيوان عقيقه ريخته شود

عقيقه بايد از يکي از انعام ثلاثه يعني شتر و گاو و گوسفند باشد پس مرغ و شترمرغ و اردک و ... را نمي توان عقيقه داد.دادن مبلغ عقيقه هم کفايت نمي کند به عنوان مثال فرد ۴۰۰هزار تومان پول عقيقه بدهد؛ اين عقيقه محسوب نمي شود بلکه حيوان حتما بايد خريداري و خون آن ريخته شود. پس خريد گوشت حيوان و دادن آن از عقيقه کفايت نمي کند.

گاهي هم مشاهده مي شود که وقتي عقيقه کننده گوشت را به آشپزخانه مي برد تا با آن براي مهمانان غذا تهيه شود آشپز مي گويد بهتر است به جاي گوشت گوسفند گوشت گاو بياوريد آنها هم گوشت عقيقه را مي دهند و به جايش گوشت گاو مي دهند که اين از عقيقه کفايت نمي کند.

شرايط حيوان عقيقه و دعاي آن

گفته شده مستحب است شرايط قرباني در اين حيوان جمع باشد اين که مثلا مصوب نباشد در شتر کمتر از ۵سال کامل در گاو کمتر از ۲سال و در گوسفند کمتر از ۷ماه کامل نباشد.

خواندن دعاي عقيقه مستحب است. اين دعا ي طولاني در کتاب مفاتيح الجنان آمده است که مستحب است دعا روي چاقويي که با آن قرار است حيوان عقيقه را ذبح کنند، خوانده شود.

  کراهت خوردن گوشت عقيقه براي والدين و واجب النفقه

گفته اند مستحب است وقتي عقيقه انجام شد، پا و ران حيوان به قابله (ماماي نوزاد) اختصاص داده شود و افضل آن است که يک چهارم آن به قابله اختصاص يابد. اگر قابله اي وجود نداشت، مستحب است که آن گوشت به مادر داده شود، تا او آن را به ديگران صدقه دهد. کراهت دارد که پدر و مادر فرد عقيقه شده از گوشت عقيقه بخورند. مرحوم قمي در مفاتيح الجنان گفته است اين کراهت براي مادر بيشتر است.همچنين مکروه است که واجب النفقه  هاي پدر از اين گوشت تناول کنند. مثلا خواهر و برادر اين فرد که هنوز واجب النفقه پدر هستند، کراهت دارد از اين گوشت بخورند ولي اگر اين خواهر و برادر ازدواج کرده باشند يعني واجب النفقه نباشند، اشکالي ندارد که بخورند. بهتر است کسي که عقيقه شده نيز از اين گوشت نخورد. مکروه است که پدر و مادر و واجب النفقه هاي پدر از اجزاي باقي مانده حيوان عقيقه شده مثل کله و پاچه ها و جگر و ... استفاده کنند.

نحوه مصرف گوشت

مي توان هم گوشت خام حيوان ذبح شده براي عقيقه را به ديگران داد و هم گوشت پخته آن را، ولي بهتر است که با آب و نمک پخته شود و جمعي از مومنان براي تناول آن دعوت شوند و بهتر آن است که اين مومنان کمتر از ۱۰ نفر نباشند. همچنين بهتر است فقرا و صلحا در اين مهماني باشند.

گوشت عقيقه شده را مي توان به هر صورتي پخت. اگر چه افضل است که با آب و نمک پخته شود ولي طبخ آن به شيوه هاي ديگر هم اشکالي ندارد مهم آن است که گوشت عقيقه مصرف شود.

بهتر است که استخوان حيوان عقيقه شده شکسته نشود، البته اگر شکسته شد، اشکالي ندارد.

دليلي بر دفن استخوان هاي عقيقه وجود ندارد

اگرچه در عرف خيلي مرسوم است که استخوان هاي عقيقه شده را دفن مي کنند ولي خيلي از فقها مي گويند ما دليلي بر استحباب اين امر پيدا نکرده ايم.

آيا يک پدر و مادر مي توانند براي چند فرزند خود يک گوسفند عقيقه کنند و يا اين که چند نفر به طور مشترک براي خود يک گوسفند را عقيقه کنند ؟

 نظر فقها اين است که چنين عقيقه اي صحيح نيست و براي هر فرد يکي از انعام ثلاثه (گاو، گوسفند و شتر) را مي توان عقيقه کرد