سؤال 786: لمس و تماسّ دست دانشجوى پسر، با دست زن بيمار موقع گرفتن نبض و معاينه و معالجه، در مقام آموزش علمى كه از نظر استاد الزامى است، در دو صورت ضرورت و عدم ضرورت، چه حكمى دارد؟

جواب : تنها در مورد ضرورت جايز است و اگر امكان داشته باشد كه از روى پيراهن بگيرد مقدّم است.

سؤال 787: آيا معاينه و لمس مردان غير بيمار براى دانشجويان پزشكى دختر، در مقام آموزش پزشكى جهت كنترل سلامتى، استخدام، سربازى و مانند آن، جايز است؟

جواب : در امورى كه براى جامعه ضرورت دارد جايز است.

سؤال 788: تزريق آمپول به بيمار زن، توسطّ مرد نامحرم، چگونه است؟

جواب : در غير صورت ضرورت جايز نيست.

سؤال 789: مراجعه بيمار زن به دكتر مرد، در صورتى كه دكتر حاذق زن نباشد، يا وجود دارد، ولى دكتر حاذق مرد سهل الوصول تر است، چه حكمى دارد؟ و بطور كلّى در چه صورتى زن مى تواند به دكتر مرد مراجعه كند، با توجّه به اين كه غالباً لمس لازم است؟

جواب : تنها در موارد ضرورت، يعنى عدم دسترسى به دكتر زن، جايز است.

سؤال 790: اگر عروس از باب احتياط، براى بررسى بكارت به دكتر زن و در صورت نبودن متخصّص زن، به متخصّص مرد مراجعه كند، آيا اين كار با توجّه به لزوم لمس جايز است؟

جواب : هر گاه ترك اين كار مظنّه مفاسد و اختلافات مهمّى بوده باشد جايز است و در اين صورت بايد حتّى الامكان از طبيب زن و اگر ممكن است از غير طريق رؤيت، مثلا با استفاده از لمس غير مستقيم به وسيله دستكش و مانند آن، انجام گيرد.

سؤال 791: لمس و نظر به بيماران غير همجنس تا چه سنّى جايز است؟

جواب : مادامى كه مميّز نباشند، لمس و نظر جايز است و هنگامى كه به حدّ تمييز رسيدند، نگاه كردن قبل از بلوغ، اگر مفسده خاصّى نداشته باشد، اشكالى ندارد.

سؤال 792: آيا مراجعه زن بيمار به پزشك مرد، در صورتى كه بتواند پزشك زن

بيابد، جايز است؟ (با توجّه به اين كه معمولا پزشكان مرد، به دليل سابقه زيادتر، از مهارت بيشترى برخوردار بوده و در امر طبابت از بانوان پزشك موفّق تر و حاذق تر هستند). ضمناً فرض سؤال در جائى است كه از او معاينه جسمى به عمل مى آيد.

جواب : در صورتى جايز است كه تفاوت آگاهى آن دو در حدّى باشد كه بيم آن برود پزشك زن موفّق به معالجه نشود و بيمارى ادامه يابد، يا تشديد شود، يا بهبودى به تأخير افتد.

سؤال 793: در كارهاى مربوط به زايمان، دانشجويان زن (اعمّ از پزشكى و مامايى) به حدّ كفايت تربيت شده اند. آيا ضرورتى براى حضور مردان در بخشهاى زايمان، كه موجب نظر يا تماس با بدن زنان مى شود، وجود دارد؟

جواب : در صورت وجود زنان لايق، حضور مردان در اين موارد جايز نيست.

سؤال 794: تشريح جسد مردان، براى دانشجويان پزشكى دختر، چه حكمى دارد؟

جواب : مادام كه ضرورت قطعى نباشد جايز نيست.

سؤال 795: در صورت وجود پزشك زن و مرد به تعداد كافى، آيا ملاك مراجعه بيماران، همجنس بودن پزشك است، يا حاذق بودن؟

جواب : در صورتى كه در عدم مراجعه به حاذق تر، بيم خطر و ضرر باشد، بايد حاذق تر را مقدّم بشمرد و اگر بيم ضرر و خطرى نباشد، معيار همجنس بودن است; البتّه در مواردى كه معاينات بدنى لازم است.

سؤال 796: آيا مى توان بيماران را به مراجعه به پزشك همجنس، حتّى با ادّعاى اضطرار و مجوّز شرعى، ملزم كرد؟

جواب : در صورتى كه بيمار خود را ناگزير از مراجعه به غير همجنس ببيند، مراجعه به غير همجنس مجاز است.

سؤال 797: بسيارى از احكام شرع در مسائل پزشكى مشروط به عدم لمس و نظر جنس مخالف شده است، آيا منظور از لمس، لمس مستقيم پوست با بدن بيمار است، يا حتّى در صورتى كه دست پزشك با پوششهايى نظير دستكش طبّى پوشيده شده باشد، نيز اشكال دارد؟

جواب : در صورتى كه بدن مستقيماً تماس پيدا نكند، براى نيازهاى پزشكى اشكالى ندارد.

سؤال 798: دانشجويان دختر مجبور هستند كه در كلاس تشريح به عورت ميّت مرد نگاه كنند و گذراندن اين كلاسها الزامى است، حكم چنين نگاههايى چيست؟

جواب : تنها در صورت اجبار و اضطرار جايز است، همچنين اگر اين كار انجام نشود معلومات طبّى آنها ناقص مى شود و براى مداواى بيماران مشكلى ايجاد مى شود، نگاه كردن جايز است.

سؤال 799: نگاه به جسد غير همجنس، مسلمان يا غير مسلمان، در مقام آموزش پزشكى براى معاينه، كالبد شكافى، تشريح، پيوند و قطع اعضا چه حكمى دارد؟

جواب : تنها در صورت ضرورت جايز است.

سؤال 800: نگاه كردن به عكسهاى عريان موجود در كتابهاى پزشكى، كه آموزش آن براى دانشجويان دختر ضرورى است، و در عين حال خوف وقوع در گناه مى رود، چه حكمى دارد؟

جواب : بدون قصد لذّت و ريبه اشكالى ندارد و هر گاه چنين حالتى خود به خود حاصل شود، تنها در موارد ضرورت و به مقدار ضرورت نگاه كنند.

سؤال 801: افعال و مشاغلى وجود دارد كه مستلزم نظر و لمس بدن غير همجنس مى باشد، مثل دندان پزشكى، زايمان، جرّاحى و مانند آن، در اين گونه موارد تكليف چيست؟ آيا فرقى بين حال ضرورت و غير آن هست؟ ملاك ضرورت چيست؟

جواب : اين گونه امور فقط در صورت ضرورت جايز است، و معيار ضرورت تشخيص عرف عام و صالح است.